Het semipublieke belang

In hoeverre kan de bestuurlijke taakopdracht worden gekleurd door publieke belangen? In deze bijdrage wordt deze vraag vanuit drie invalshoeken onderzocht. Als eerste het onderwerp duurzaamheid. De energietransitie, de Europese Green Deal en de zichtbare gevolgen van klimaatverandering hebben de maatschappelijke opvattingen over de bestuurstaak doen schuiven. Inmiddels, zo wordt betoogd, mogen bestuurders het tot hun taak rekenen de gevolgen van het ondernemingsbeleid voor milieu en klimaat in hun afwegingen te betrekken en negatieve effecten van ondernemingsbeleid op milieu en klimaat zo veel als redelijkerwijs mogelijk te voorkomen of beperken. Voor zover publieke regels daarvoor de ruimte laten, komt het bestuur daarbij de nodige beleidsvrijheid toe.
Semipublieke belangen kunnen in de tweede plaats van belang zijn voor systeemrelevante ondernemingen. Het vennootschapsbelang van deze ondernemingen zal mede worden bepaald door het publieke systeembelang van de betrokken sector.
Ten derde heeft de Ondernemingskamer in verschillende beschikkingen overwogen dat bestuurders van ondernemingen die (indirect) worden gefinancierd met publieke gelden rekening dienen te houden met het publieke belang met het oog waarop die publieke gelden worden verstrekt. Hetzelfde geldt, zo wordt betoogd, voor bestuurders van rechtspersonen waarin een wettelijk beschermd beroep wordt uitgeoefend. Denk daarbij aan bestuurders van rechtspersonen waarbinnen accountants, advocaten, artsen of notarissen hun beroep uitoefenen.
Bestuurders van een systeemrelevante of semipublieke onderneming dienen de zorgvuldigheid te betrachten die past bij het betrokken publieke belang. Dit kan gevolgen hebben voor de aanvaardbaarheid van (financiële) risico’s, alsmede voor de eisen die mogen worden gesteld aan het product of de dienst. Indien het vennootschapsbelang door een publiek belang wordt gekleurd, kan dit ertoe leiden dat eerder een tegenstrijdig belang wordt aangenomen. Dit kan vervolgens doorwerken in de wijze waarop het ondernemingsbeleid door de rechter wordt getoetst.