Nederland-Productieland: Economie draaide door.

Research output: Contribution to journalArticleProfessional

Abstract

Lange tijd bestond de indruk dat de Nederlandse economie tijdens de Tweede Wereldoorlog volkomen was ontwricht, maar dat klopt niet. De Duitsers lieten Nederlandse bedrijven doorwerken, waardoor de economie grotendeels intact bleef.DOOR HEIN KLEMANNVOORAL OOST-EUROPESE BURGERS LEDEN ZWAARDEMOGRAFISCHE GEVOLGENDe sterfte in Nederland was iets hoger dan in rest van West-Europa.In de bezette landen kwam gemiddeld ruim 10 procent van de bevolking om: 32 miljoen mensen. Daaronder waren 11,8 miljoen gesneuvelde militairen en 4,8 miljoen vermoorde Joden (de 6 miljoen die altijd worden genoemd omvatten ook de Joden die in Duitsland zelf of in met Duitsland verbonden landen slachtoffer werden van de volke-renmoord van de nazi’s). De vraag is hoeveel mensen door economische malaise het leven lieten. Aange-zien militairen grotendeels zijn gesneuveld en Joden vermoord, moet worden gekeken naar de omgeko-men niet-Joodse burgers. In Oost-Europa ging het om 6,1 à 8,5 procent van de bevolking. Dat kwam onder meer door plunderingen van de economie en de herhaalde greep van frontsoldaten naar schaarse middelen.In de Balkanlanden, Joegoslavië en Griekenland stierf zo’n 3,5 procent van de niet-Joodse burgerbevolking. Afgezien van wat grondstoffen en voedsel waren de economieën van die landen voor Duitsland nauwe-lijks interessant. Nadat de bezetter zijn deel had genomen, resteerde er per hoofd veel minder dan waar ook in West-Europa.West-Europa en Tsjechië werden door de bezetter aan het werk gezet. Vandaar dat de bevolking – afge-zien van de Joden – redelijk werd behandeld. De sterfte onder niet-Joodse burgers bleef beperkt tot zo’n 0,6 procent. Nederland nam met 1,1 procent een uitzonderingspositie in. Dat was vooral een gevolg van de Hongerwinter.wat graag Nederlandse producten af. Eind 1940 beweerde Rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart dan ook dat hij erin geslaagd was de werkloosheid in enkele maanden op te lossen.Historici is lang ontgaan dat het econo-misch niet zo slecht ging. Ook zagen ze niet dat de winstcijfers in 1940 en 1941 gunstig waren. Veel beursgenoteerde ondernemingen keerden in die jaren het hoogste dividend uit in tien jaar tijd.De Duitsers moesten in Europa bepalen hoe ze de veroverde gebieden zouden exploiteren. Het antwoord hing af van twee factoren: hoe efficiënt was de economie van het bezette land, en kon het rustig worden uitgebuit? West-Europese economieën waren uiterst productief, dit ECONOMIE DRAAIDE DOORBloeiende sector De Nederlanders produceren schepen voor de Duitsers, bijvoorbeeld op deze werf aan de Cornelis Douwesweg in Amsterdam, 1945. Lange tijd bestond de indruk dat de Nederlandse economie tijdens de Tweede Wereldoorlog volkomen was ontwricht, maar dat klopt niet. De Duitsers lieten Nederlandse bedrijven doorwerken, waardoor de economie grotendeels intact bleef.
Original languageDutch
Pages (from-to)78-82
Number of pages5
JournalHistorisch Nieuwsblad
VolumeSpecial
Publication statusPublished - 2019

Cite this